Instytut Tomistyczny

Une grave querelle

Paweł Krupa OP

une_grave_querelle

Instytut Tomistyczny
Warszawa: 2013
343 s.; 23 cm
ISBN 978-83-905171-7-9

Dystrybutorem publikacji IT
jest Wydawnictwo W DRODZE.

Ukazał się kolejny tom serii wydawanej przez dominikański Instytut Tomistyczny w Warszawie, zatytułowany "Une grave querelle. L'Université de Paris, les mendiants et la conception immaculée de la Vierge (1387-1390)" (Poważny spór. Uniwersytet paryski, mendykanci i niepokalane poczęcie Dziewicy (1387-1390)).
Autor, o. Paweł Krupa OP, przedstawia pasjonujące dzieje dysputy, która, pod koniec XIV stulecia, wstrząsnęła środowiskiem paryskich teologów, a dotyczyła kształtującej się wówczas nauki o Niepokalanym Poczęciu Najświętszej Maryi. Po jednej stronie barykady stanęli dominikanie, po drugiej - wydział teologii paryskiej wszechnicy i bracia św. Franciszka. Zacięta walka toczyła się w salach wykładowych, na ambonach, na ulicach Dzielnicy Łacińskiej, na dworze królewskim, wreszcie na kartach teologicznych traktatów. Dla dominikanów sprawa skończyła się klęską: byli więzieni, zostali usunięci z uniwersytetu, później zmuszeni do publicznych sprostowań. Minie kilkanaście lat do czasu, kiedy dominikańscy wykładowcy znów staną się częścią uniwersyteckiej korporacji.
Dzieje sporu oglądamy w książce przez pryzmat intelektualnej działalności jednego z głównych jego bohaterów, dominikanina, Jana Tomaszowego (Iohannes Thomae). Twórczość tego teologa, znanego i popularnego w swoich czasach, a potem zupełnie zapomnianego, pozwala nie tylko lepiej zrozumieć opór dominikanów wobec nowej nauki, ale także umożliwia poznanie wielu, nieznanych dotąd, szczegółów dotyczących np. tłumaczenia Biblii na język francuski.
Szczegółowe zbadanie zarówno faktów, jak i doktrynalnego zaplecza paryskiego konfliktu było możliwe dzięki odnalezieniu dwóch średniowiecznych tekstów. Pierwszy z nich to traktat wspomnianego Jana Tomaszowego, przeciwnika rodzącej się doktryny mariologicznej. Uznany za zaginiony już w XVIII wieku tekst, o. Krupa odnalazł w zbiorach Archiwów Departamentalnych w Tuluzie. Drugie dzieło to - odnaleziony w jednym z rękopisów Biblioteki Miejskiej w Auch - dialog o Niepokalanym Poczęciu, pióra kardynała Ameliusza de Lautrec. Należał on do trzyosobowego kolegium sędziów, którzy na dworze papieskim w Awinionie odrzucili teologiczne tezy dominikanów. Oba teksty są po raz pierwszy wydane krytycznie w języku łacińskim.
Doktorat, którego owocem jest książka, został w 2009 roku uhonorowany Nagrodą Henri de Lubac'a (edycja 2008), przyznawaną przez Ambasadę Francji przy Stolicy Świętej.

Streszczenie w języku polskim (format PDF)