Instytut Tomistyczny

Tomasz z Akwinu – człowiek i dzieło

Jean-Pierre Torrell OP

publikacje_torrell2_d

przełożyła Agnieszka Kuryś
Kęty – Warszawa: Wydawnictwo Marek Derewiecki – Instytut Tomistyczny, 2008
509 s.; 21 cm
ISBN 978-83-89637-89-5

Streszczenie:


Najbardziej aktualne podsumowanie wiedzy o Tomaszu z Akwinu. Niniejsza książka jest wspaniałym świadectwem tego, jak istotnie powiększyła się w ostatnich dziesiątkach lat nasza wiedza o Tomaszu. Największą zaletą tej książki wydaje się to, że przedstawiony w niej Tomasz nie jest budzącym podziw ożywionym komputerem, który wyprodukował wiele uczonych, ale abstrakcyjnych pism filozoficznych i teologicznych. Tomasza Torrell przedstawia takim, jakim on naprawdę był: człowiek, owszem, nietuzinkowy, który miał wyrazistą osobowość, żył jednak w określonym czasie i w określonej przestrzeni, obracał się w określonych środowiskach i w konkretnych okolicznościach historycznych. Nie dane było świętemu Tomaszowi prowadzić ustabilizowanego życia profesora uniwersytetu, którego głównym zajęciem jest prowadzenie wykładów, udział w dyskusjach naukowych i pisanie mądrych książek. Owszem, to były jego podstawowe obowiązki, ale całe jego życie naznaczone było częstymi zmianami miejsca zamieszkania oraz gonitwą, ażeby sprostać jakoś obowiązkom, którymi zawsze był obciążony ponad miarę.

Książka o. Torrella jest nie tylko w pełni kompletnym, ale też najnowszym i opartym na najnowszych badaniach wprowadzeniem w życie, myśl i dzieła św. Tomasza z Akwinu. Fryburski teolog nie pomija żadnego, nawet najmniejszego czy najmniej znanego dziełka Mistrza z Akwinu i żadnego wydarzenia z jego życia, poczynając od dokładnej charakterystyki rodziny Aquino, a kończąc na sporach wokół potępienia z 1277 roku, obronie dzieła i osoby Tomasza przez jego braci czy wreszcie kanonizacji i ogłoszeniu Mistrza z Akwinu Doktorem Kościoła. Książka powinna być nie tylko wprowadzeniem w życie Tomasza z Akwinu, ale stałym towarzyszem podróży po dziele Akwinaty, dla każdego, kto nie chce pominąć którejkolwiek z interesujących przestrzeni jego, tak bardzo rozległej przecież, myśli.

Książka zawiera nie tylko obszerną bibliografię, ale także wykaz dzieł Tomasza z dokładnym omówieniem ich autentyczności, informacją o dostępnych wydaniach czy wreszcie dostępnych obecnie tłumaczeniach. Warto sięgnąć po drugie wydanie pracy o. Torrella ze względu na uaktualniony katalog dzieł, jak i tabelę chronologii życia i twórczości Akwinaty. Niezwykle cenne są też zamieszczone w przypisach odsyłacze do szczegółowych prac dotyczących życia i dzieła św. Tomasza.

Spis treści:


3Słowo wstępne – Jacek Salij OP

9Przedmowa

17Skróty często cytowanych prac

19I. BURZLIWA MŁODOŚĆ (1224/1225–1245)

19Ród Aquino

22Oblat na Monte Cassino. Studia w Neapolu

26Obłóczyny i ich następstwa

32Pierwszy szkic do portretu

38II. UCZEŃ ALBERTA WIELKIEGO (1245–1252)

39W Paryżu (1245–1248)

45W Kolonii (1248–1252)

48Biblia i duchowość – Super Isaiam

57III. PIERWSZE LATA NAUCZANIA W PARYŻU (1252–1256)

60Bakałarz Sentencji

67Alia lectura fratris Thome

70Dwa dziełka

73Wykład inauguracyjny

78IV. MAGISTER IN SACRA PAGINA (1256–1259)

78Legere – komentować Biblię

84DisputareDe ueritate

94Praedicare: teologia a duszpasterstwo

100V. OBROŃCA ŻEBRACZEGO ŻYCIA ZAKONNEGO

100Dzieje pewnego sporu

104Contra impugnantes

110De perfectione i Contra retrahentes

117Polemista

123VI. POWRÓT DO ITALII. SUMMA PRZECIW POGANOM

123Popieranie studiów

125Niejasności dotyczące lat 1259–1261

128Data Summy przeciw poganom

132Zamysł Summy przeciw poganom

135Summa przeciw poganom – metoda i plan

140Treść Summy przeciw poganom

146VII. POBYT W ORVIETO (1261–1265)

147Lektor konwentu w Orvieto

149Komentarz do Księgi Hioba

151Bardzo poszukiwany teolog

157De diuinis nominibus

161Officium de festo Corporis Christi

163Adoro Te

167Uczta eschatologiczna

169Catena aurea

175VIII. LATA W RZYMIE (1265–1268). PODJĘCIE PRACY NAD SUMMA

175Studium rzymskie

178Summa teologii

181Treść Summy

184Plan Summy teologii

187Miejsce tajemnicy Wcielenia

191Teologia, życie i modlitwa

195IX. INNE PISMA OKRESU RZYMSKIEGO

196De potentia „cum annexis”

199Compendium theologiae

202Opinia eksperta na temat współczesnych zagadnień

205De regno ad regem Cypri

207Sentencia Libri De anima

210Wilhelm z Moerbeke

215X. KOLEJNY POBYT W PARYŻU. SPORY DOKTRYNALNE

215Wyjazd Tomasza do Paryża – data i miejsce

218Powody powrotu Tomasza do Paryża

220De aeternitate mundi

224Jedność formy substancjalnej

228De unitate intellectus

235XI. DRUGI OKRES NAUCZANIA W PARYŻU (1268–1272)

235I. Komentarze do Pisma Świętego i kwestie dyskutowane

235Lectura super Ioannem

239Kwestie dyskutowane: De malo i inne

246Dysputy kwodlibetalne

249Daty powstania kwodlibetów

253II. Konsultacje i rozmaite opracowania

253De mixtione elementorum; De motu cordis

255De operationibus occultis naturae

256De iudiciis astrorum

256De sortibus

258De secreto

259List do księżnej Brabantu

261De substantiis separatis

263Super Librum de causis

266XII. KOMENTATOR ARYSTOTELESA

266Expositio libri Peryermenias

268Expositio libri Posteriorum

269Sententia libri Ethicorum

271Tabula libri Ethicorum

273Komentarze do Fizyki i Metafizyki

276Prace niedokończone

279Tomasz i Arystoteles

283Tomasz i jego sekretarze

291XIII. OSTATNI OKRES NAUCZANIA – NEAPOL (1272–1273)

294Wykłady o listach św. Pawła

302Wykład o Psalmach

307Życie Jezusa

314XIV. OSTATNIE MIESIĄCE I ŚMIERĆ

314Ci, którzy znali Tomasza

320Reginald z Piperno

323Tomasz i jego krewni

325Szkic do portretu

331Człowiek wielkiej kontemplacji

338Ostatnia choroba i śmierć

346XV. TRUDNY CZAS. KULT – PROCES – DYSPUTY

346Początki kultu

348Marzec 1277 roku w Paryżu

354Dominikanie i franciszkanie

360Obrona Tomasza przez zakon dominikański

362Uczniowie i współbracia

370XVI. EPILOG. KANONIZACJA W AWINIONIE

370Dobrze prowadzone postępowanie

374Kanonizacja i jej następstwa

378Doctor Ecclesiae

381ZWIĘZŁA CHRONOLOGIA

386KATALOG DZIEŁ ŚW. TOMASZA

450SIGLA I SKRÓTY

452BIBLIOGRAFIA

489WYKAZ PISM ŚW. TOMASZA

491INDEKS OSÓB