Instytut Tomistyczny

Piotr Wysz z Radolina (*ok. 1354 – †1414) i jego dzieło „Speculum aureum”

Władysław Seńko

publikacje_wysz_d

Studia „Przeglądu Tomistycznego”, T. 2
Warszawa: 1996
347, [5] s.; 24 cm
ISBN 83-905171-0-8


Dystrybutorem publikacji IT
jest Wydawnictwo W DRODZE.

Streszczenie:

Piotr Wysz z Radolina to jedna z czołowych postaci życia umysłowego i sceny politycznej Polski na przełomie XIV–XV wieku. Jego dzieło Speculum aureum de titulis beneficiorum ecclesiasticorum, poświęcone krytyce fiskalizmu kościelnego za pontyfikatu papieża Bonifacego IX, odegrało istotną rolę w okresie Wielkiej Schizmy Zachodniej (1378–1415). Jest ono wymownym świadectwem aktywności polskiej myśli politycznej w początkach XV stulecia.

Spis treści:

7Przedmowa

WSTĘP DO EDYCJI

11I. Przegląd przekazów

35II. Analiza przekazów źródłowych

61Czas i miejsce powstania Speculum

62Problem autorstwa Speculum

68Znaczenie Speculum dla historii polskiej myśli politycznej

SPECULUM AUREUM DE TITULIS BENEFICIORUM ECCLESIASTICORUM

73Prohemium

76PARS PRIMA

77Capitulum I
(In quo ponitur principaliter definitio tituli et ipsius declaratio)

82Capitulum II
(In quo describitur ordo titulorum...)

87Capitulum III
(In quo declarantur tria, qua requiruntur ad hoc, ut titulus canonice acquiratur...)

90Capitulum IV
(In quo damnatur electionum per papam reservatio...)

93Capitulum V
(In quo diversi errores Romana curia circa provisiones... beneficiorum ... deteguntur)

96Capitulum VI
(In quo dantur quattuor regula, quibus cognoscitur, quando provisio tituli est simoniaca aut canonica...)

99Capitulum VII
(In quo declaratur veritas secunda et tertia regularum)

102Capitulum VIII
(In quo declaratur veritas quarta regula...)

106Capitulum IX
(In quo declaratur ... quo modo salvari non potest, qui beneficium per simoniam obtinuit, nisi illud dimittat...)

113Capitulum X
(In quo declaratur, quo modo officiales vel uicarii episcoporum vel aliorum intrantium per simoniam ... sunt participes simonia...)

119PARS SECUNDA

120Capitulum I
(In quo arguitur, quod papa possit recipere pecuniam pro beneficiis ecclesiasticis ... et dicta doctorum ad hoc adducuntur...)

124Capitulum II
(In quo auctoritatibus sacra scriptura reprobatur pradictorum doctorum sententia et probatur, quod papa non potest pecuniam recipere pro beneficiis...)

128Capitulum III
(In quo probatur idem ... ex iure canonico et auctoritate generalis concilii...)

130Capitulum IV
(In quo convincitur idem ... rationibus...)

142Capitulum V
(In quo ... destruitur ... distinctio „de simoniacis, quia prohibitis” ex iure canonico...)

151TERTIA PARS

152Capitulum I
(In quo ostenditur de omnibus officialibus dicta curia ... ipsos esse simonia participes)

157Capitulum II
(In quo declaratur, quo modo cardinales non possunt excusari a participatione simonia...)

160Capitulum III
(In quo obicitur pro latitudine potestatis papa...)

166Capitulum IV
(In quo ... ponitur distinctio, per quam cognoscitur, circa qua et quomodo consistit dicta plenitudo...)

171ANNEXES

173„FORMULARZ” Wysza i inne utwory jemu przypisywane

173„Formularz” Wysza

247Quastiones facta per magistrum Stephanum et Petrum ep. Cracoviensem

251De reformatione ecclesia

254Epitafium królowej Jadwigi

257Mowy poświęcone Wyszowi

258Mowa Bartłomieja z Jasła z okazji prekonizacji Wysza

273Mowa Stanisława ze Skarbimierza na ingres Wysza do Katedry Krakowskiej

280Mowa Stanisława ze Skarbimierza na inauguracji Akademii Krakowskiej (fragment)

282Mowa Franciszka z Brzegu z okazji śmierci Wysza (fragment)

284Mowa Mikołaja Czytczaniego na pogrzebie Andrzeja Łaskarza (fragment)

287DOKUMENTY DOTYCZĄCE ŻYCIA I DZIAŁALNOŚCI WYSZA

322Wykaz skrótów bibliograficznych zastosowanych w kalendarium

324Wykaz skrótów i symboli

325Bibliografia

331Zusammenfassung

342Indeks cytatów biblijnych ze Speculum aureum

343Indeks cytatów prawniczych ze Speculum aureum

345Indeks osób ze Speculum aureum

346Indeks osób z „Formularza”